Het woord stress heeft vaak een negatieve lading. Wanneer iemand zegt dat een hond gestrest is, denken veel mensen meteen aan angst, spanning of een probleem in het gedrag. Toch is stress op zichzelf niet per definitie iets slechts. Sterker nog, een bepaalde hoeveelheid stress hoort bij het leven en is zelfs noodzakelijk voor zowel mensen als honden. In dit artikel leg ik uit wat stress bij honden precies is, hoe het ontstaat en waarom het belangrijk is om te begrijpen hoe stress zich gedurende de dag kan opstapelen.
Wat is stress eigenlijk?
Heel simpel gezegd is stress een verandering in het chemische en fysiologische evenwicht van het lichaam. Zo’n verandering ontstaat wanneer een dier iets waarneemt in zijn omgeving. Dat kan van alles zijn: een geluid, een geur, een andere hond, een spelmoment of een bezoeker aan de deur.
Wanneer een hond zo’n prikkel opmerkt, gebeurt er het volgende:
-
de prikkel wordt waargenomen
-
het brein beoordeelt wat er gebeurt
-
het lichaam reageert met een emotionele of fysieke reactie
-
er worden hormonen aangemaakt
-
vervolgens zien wij gedrag
Stress is dus eigenlijk een lichamelijke reactie op gebeurtenissen in de omgeving.
Stress is niet altijd negatief
Omdat het woord stress vaak wordt gebruikt wanneer een hond iets spannend vindt, vergeten we soms dat er ook zoiets bestaat als positieve stress. Denk bijvoorbeeld aan een hond die enorm enthousiast wordt wanneer zijn baasje thuiskomt. Of een hond die blij wordt wanneer hij weet dat er een wandeling of training aankomt. Ook bij spel, training of het vooruitzicht op voer kunnen stresshormonen vrijkomen. Dat betekent niet dat er iets mis is. Deze vorm van stress zorgt er juist voor dat een hond actief, gemotiveerd en betrokken blijft.
Wanneer stress wel een probleem kan worden
Stress wordt pas problematisch wanneer een hond te weinig tijd krijgt om te herstellen. Bij gebeurtenissen die spanning of opwinding veroorzaken komen verschillende hormonen vrij in het lichaam, waaronder adrenaline en cortisol. Deze stoffen bereiden het lichaam voor op actie. Cortisol blijft relatief lang in het lichaam aanwezig. Het kan meerdere uren duren voordat het weer volledig is afgebroken. Wanneer er binnen die periode opnieuw prikkels plaatsvinden die een stressreactie veroorzaken, komt er opnieuw cortisol vrij. Daardoor kan de hoeveelheid stresshormonen zich gedurende de dag opstapelen.
De spreekwoordelijke stressemmer
Veel gedragstherapeuten gebruiken daarom het beeld van een 'stressemmer'. Je kunt je voorstellen dat iedere prikkel een beetje water in die emmer giet. Dat kan een spannende gebeurtenis zijn, maar ook iets leuks of opwindends.
Voorbeelden van zulke prikkels zijn:
-
een ontmoeting met een andere hond
-
bezoek in huis
-
spelen of trainen
-
een drukke wandeling
-
onbekende geluiden of situaties
Zolang de emmer niet vol raakt, kan een hond prima omgaan met deze prikkels. Maar wanneer er te veel prikkels achter elkaar plaatsvinden, kan de emmer uiteindelijk 'overlopen'. Op dat moment zie je vaak gedrag dat voor mensen onverwacht lijkt.
Hoe stress zich gedurende een dag kan opbouwen
Een voorbeeld maakt dit vaak duidelijker. Stel dat een hond ’s morgens tijdens de wandeling een andere hond tegenkomt die hij spannend vindt. Dat is de eerste prikkel. Thuis krijgt hij daarna eten, wat ook een vorm van opwinding kan geven. Even later komt er visite langs en in de middag volgt nog een wandeling waarbij meerdere honden worden ontmoet. Aan het einde van de dag gaat de hond naar training. Op zich zijn veel van deze gebeurtenissen helemaal niet negatief. Toch heeft elke gebeurtenis invloed op het stressniveau in het lichaam. Wanneer er weinig rustmomenten tussen zitten, kan het zijn dat de hond uiteindelijk overprikkeld raakt. Dat kan zich uiten in gedrag zoals onrust, overmatig druk doen, rondrennen of moeite hebben met concentreren. Of in extremere gevallen zelfs eindigen in sloopgedrag of agressie.
Waarom rust zo belangrijk is
Rustmomenten helpen het lichaam om stresshormonen weer af te breken. Tijdens slaap en ontspanning krijgt het lichaam de kans om te herstellen van alle prikkels van de dag. Daarom is voldoende slaap essentieel voor het welzijn van een hond. Veel honden hebben gemiddeld veertien tot zestien uur rust per dag nodig. Activiteit en prikkels zijn belangrijk, maar zonder voldoende rustmomenten kan het voor een hond lastig worden om alles te verwerken. Meer over het belang van rust lees je in dit eerdere blogartikel over rust.
Activiteit en ontspanning in balans
Voor veel honden werkt een dag het prettigst wanneer activiteit en rust elkaar afwisselen. Een wandeling of training kan gevolgd worden door een rustige periode in huis waarin de hond kan slapen of ontspannen. Ook rustige activiteiten zoals snuffelwandelingen kunnen helpen. Tijdens snuffelen verwerken honden informatie op hun eigen tempo en veel honden komen daarna zichtbaar meer tot rust.
0 reacties