Veel honden zijn actief, nieuwsgierig en enthousiast. Dat hoort ook bij een gezond en gelukkig hondenleven. Toch kan er een moment komen waarop alle prikkels van de dag zich opstapelen. Sommige honden hebben daar meer moeite mee dan andere. Ze raken overprikkeld en kunnen dan moeilijk tot rust komen.
Voor veel hondeneigenaren is dat best lastig te herkennen. Een hond die druk gedrag laat zien lijkt soms gewoon vrolijk of speels. In werkelijkheid kan het juist een signaal zijn dat zijn systeem te vol zit.
Wat betekent overprikkeling bij honden?
Overprikkeling betekent dat het zenuwstelsel van je hond te veel prikkels moet verwerken. Denk bijvoorbeeld aan:
-
veel beweging of spel
-
drukke omgevingen
-
nieuwe geuren en geluiden
-
ontmoetingen met andere honden
-
spanning of opwinding
Elke prikkel vraagt een beetje verwerking van het lichaam. Dat gebeurt via stresshormonen zoals adrenaline en cortisol. Die hormonen helpen een hond alert te zijn en te reageren op wat er gebeurt. Dat is op zichzelf niet slecht. Een beetje stress hoort bij het leven en helpt honden juist om actief te zijn. Bovendien is er ook zoiets als positieve en neutrale stress, deze zijn simpelweg nodig om te overleven. Negatieve stress treedt op op de momenten waarop je hond iets naars of angstigs mee maakt, die stress willen we natuurlijk wel het liefst zoveel mogelijk voorkomen.
Wanneer er te veel prikkels achter elkaar komen zonder voldoende rust, kan het lichaam moeite krijgen om weer terug te schakelen. Dan zie je gedrag dat we overprikkeling noemen.
Signalen dat je hond overprikkeld raakt
Elke hond laat dit op zijn eigen manier zien. Toch zijn er een aantal signalen die vaak voorkomen.
Je hond blijft maar “aan” staan
Een hond die overprikkeld is, kan moeite hebben met ontspannen. Hij loopt door het huis, blijft rondkijken of reageert op elk klein geluid. Zelfs wanneer er niets meer gebeurt, lijkt hij nog steeds alert.
Druk of wild gedrag
Sommige honden gaan juist steeds drukker gedrag laten zien. Bijvoorbeeld:
-
rondrennen door het huis
-
in meubels of kleding happen
-
veel springen
-
moeilijk stoppen met spelen
Voor buitenstaanders lijkt dit vaak gewoon enthousiasme, maar het kan een teken zijn dat de hond zijn spanning kwijt probeert te raken. Sommige eigenaren denken op zo'n moment heel begrijpelijk dat de hond 'nog niet moe is', en gaan nog meer ondernemen met de hond, maar het tegenovergestelde is dus eigenlijk aan de hand. Je hond heeft op zo'n moment niet nog meer prikkels nodig!
Slecht luisteren naar cues die hij normaal goed kent
Wanneer een hond overprikkeld is, wordt het moeilijker om informatie te verwerken. Daardoor kan een hond cues die hij normaal goed begrijpt ineens lijken te “vergeten”. Het is niet zo dat hij niet wil luisteren, maar zijn hoofd zit simpelweg te vol. Zeg nu zelf: hoe goed kun je zelf informatie verwerken als je koppie vol zit na een lange dag op je werk?
Moeite met slapen
Sommige honden kunnen na een drukke dag moeilijk in slaap komen. Ze blijven draaien op hun plek, staan weer op of zoeken steeds een andere plek. Het lichaam heeft dan moeite om van actie naar rust te schakelen. Ook dit is iets wat wij mensen natuurlijk ook kunnen ervaren! De stresshormonen is bij ons dan ook soortgelijk, wij hebben net als honden cortisol en adrenaline die vrij komt bij stress, en als je eenmaal aan staat is gaan slapen best lastig!
Overmatig likken, krabben of piepen
Stress en spanning kunnen zich ook uiten in kleine, herhalende gedragingen zoals:
-
likken aan poten
-
krabben zonder duidelijke reden
-
piepen of hijgen
Dit zijn manieren waarop honden (onbewust!) spanning proberen te reguleren. Als dit soort gedragingen af en toe eens voorkomen, is er niets aan de hand. Wanneer je merkt dat dit gedrag dwangmatig gaat worden is het goed om contact op te nemen met een gediplomeerde gedragstherapeut voor honden.
Waarom sommige honden gevoeliger zijn voor overprikkeling
Niet elke hond reageert hetzelfde op prikkels. Er spelen verschillende factoren mee.
Leeftijd
Pups en jonge honden hebben nog weinig ervaring met het verwerken van prikkels. Voor hen kan een drukke dag snel te veel worden.
Ras en karakter
Actieve rassen en honden die gefokt zijn voor werk hebben vaak een sterk reactievermogen. Dat maakt ze geweldig in hun taak, maar betekent ook dat ze gevoeliger kunnen zijn voor prikkels.
Gebrek aan rustmomenten
Veel honden krijgen voldoende beweging, maar te weinig echte rust. Terwijl rust juist essentieel is om alle indrukken van de dag te verwerken. Onderzoek naar stresshormonen laat zien dat het hormoon cortisol pas na uren weer volledig kan dalen. Wanneer er voortdurend nieuwe prikkels bijkomen, kan dat systeem overbelast raken.
Hoe help je een overprikkelde hond tot rust komen?
Gelukkig kun je je hond goed helpen om weer balans te vinden.
Zorg voor voldoende rustmomenten
Veel honden hebben meer rust nodig dan we denken. Volwassen honden hebben vaak 14 tot 16 uur rust per dag nodig. Rustmomenten verspreid over de dag helpen het zenuwstelsel herstellen.
Bouw een duidelijke dagstructuur op
Honden voelen zich veilig bij voorspelbaarheid. Wanneer wandelen, eten, spelen en rustmomenten een duidelijke routine hebben, wordt het makkelijker voor je hond om te schakelen.
Maak een rustige plek in huis
Een vaste rustplek waar je hond niet gestoord wordt helpt enorm. Dit kan een mand zijn, een kussen of een rustige hoek in huis. Belangrijk is dat je hond daar zelf kan kiezen om te gaan liggen, en dat hij daar ook echt met rust gelaten wordt.
Houd activiteiten in balans
Een lange wandeling of speelmoment is leuk, maar het helpt om daarna ook bewust een rustige periode te plannen. Zo krijgt het lichaam de kans om weer tot rust te komen.
Rust is net zo belangrijk als beweging
Veel hondeneigenaren zijn heel gemotiveerd om hun hond voldoende beweging en uitdaging te geven. Dat is natuurlijk fantastisch. Maar minstens zo belangrijk is het andere deel van de balans: herstel en rust.
Wanneer een hond voldoende rust krijgt, kan hij prikkels beter verwerken. Dat zorgt uiteindelijk voor een stabielere, ontspannen hond. En vaak merk je dat meteen terug in het dagelijks leven. Honden die voldoende rust krijgen, kunnen beter omgaan met nieuwe situaties, reageren rustiger op prikkels en vinden makkelijker ontspanning.
Raakt jouw hond weleens overprikkeld?
0 reacties